|
|
 |
 |
|
|
१३ अनुशासनपर्व.jpg)
॥ श्रीः ॥
13.110. अध्यायः 110
अथ दानधर्मपर्व ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
भीष्मेण युधिष्ठिरम्प्रति सत्यदमादिप्रशंसनम्॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text

युधिष्ठिर उवाच।
विस्रम्भितोऽहं भवता धर्मान्प्रवदता विभो।
प्रवक्ष्यामि तु संदेहं तन्मे ब्रूहि पितामह॥ 13-110-1(85801)
व्रतानां किं फलं प्रोक्तं कीदृशं वा महाद्युते।
नियमानां फलं किं च स्वधीतस्य च किं फलम्॥ 13-110-2(85802)
दमस्येह फलं किं च वेदानां धारणे च किम्।
अध्यापने फलं किं च सर्वमिच्छामि वेदितुम्॥ 13-110-3(85803)
अप्रतिग्राहके किं च फलं लोके पितामह।
तस्य किञ्च फलं दृष्टं श्रुतं यस्तु प्रयच्छति॥ 13-110-4(85804)
स्वकर्मनिरतानां च शूराणां चापि किं फलम्।
सत्ये च किं फलं प्रोक्तं ब्रह्मचर्ये च किं फलम्। 13-110-5(85805)
पितृशुश्रूषणे किञ्च मातृशुश्रूषणे तथा।
आचार्यगुरुशुश्रूषा स्वनुक्रोशानुकम्पने॥ 13-110-6(85806)
एतत्सर्वमशेषेण पितामह यथातथम्।
वेतुमिच्छामि धर्मज्ञ परं कौतूहलं हि मे॥ 13-110-7(85807)
भीष्म उवाच। 13-110-8x(7116)
यो व्रतं वै यथोद्दिष्टं तथा सम्प्रतिपद्यते।
अखण्डं सम्यगारभ्य तस्य लोकाः सनातनाः॥ 13-110-8(85808)
नियमानां फलं राजन्प्रत्यक्षमिह दृश्यते।
नियमानां क्रतूनां च त्वयाऽवाप्तमिदं फलम्॥ 13-110-9(85809)
स्वधीतस्यापि च फलं दृश्यतेऽमुत्र चेह च।
इह लोकेऽर्थवान्नित्यं ब्रह्मलोके च मोदते॥ 13-110-10(85810)
दमस्य तु फलं राजञ्शृणु त्वं विस्तरेण मे।
दान्ताः सर्वत्र सुखिनो दान्ताः सर्वत्र निर्वृताः।
यत्रेच्छागामिनो दान्ताः सर्वशत्रुनिषूदनाः॥ 13-110-11(85811)
प्रार्थयन्ति च यद्दान्ता लभन्ते तन्न संशयः।
युज्यन्ते सर्वकामैर्हि दान्ताः सर्वत्र पाण्डव॥ 13-110-12(85812)
स्वर्गे यथा प्रमोदन्ते तपसा विक्रमेण च।
दानैर्यज्ञैश्च विविधैस्तथा दान्ताः क्षमान्विताः॥ 13-110-13(85813)
दानाद्दमो विशिष्टो हि ददत्किञ्चिद्द्विजातये।
दाता कुप्यति नो दान्तस्तस्माद्दानात्परंदमः॥
यस्तु दद्यादकुप्यन्हि तस्य लोकाः सनातनाः।
क्रोधो हन्ति हि यद्दानं तस्माद्दानाद्वरो दमः॥ 13-110-14(85814)
अदृश्यानि महाराज स्थानान्ययुतशो दिवि।
ऋषीणां सर्वलोकषु यानि ते यान्ति देवताः॥ 13-110-16(85815)
दमेन यानि नृपते गच्छन्ति परमर्षयः।
कामयाना महत्स्थानं तस्माद्दानात्परं दमः॥ 13-110-17(85816)
`विद्यादानाद्वरं नास्ति वेदविद्या महाफलाः।'
अध्यापकः परिक्लेशादक्षयं फलमश्नुते॥ 13-110-18(85817)
विधिवत्पावकं हुत्वा ब्रह्मलोके नराधिप।
अधीत्यापि हि यो वेदान्न्यायविद्भ्यः प्रयच्छति।
गुरुकर्मप्रशंसी तु सोपि स्वर्गे महीयते॥ 13-110-19(85818)
क्षत्रियोऽध्ययने युक्तो यजने दानकर्मणि।
युद्धे यश्च परित्राता सोपि स्वर्गे महीयते॥ 13-110-20(85819)
वैश्यः स्वकर्मनिरतः प्रदानाल्लभते महत्।
शूद्रः स्वकर्मनिरतः स्वर्गं शुश्रूषयाऽऽर्च्छति॥ 13-110-21(85820)
शूरा बहुविधाः प्रोक्तास्तेषामर्थास्तु मे शृणु।
शूरान्वयानां निर्दिष्टं फलं शूरस्य चैव हि॥ 13-110-22(85821)
यज्ञशूरा दमे शूराः सत्यशूरास्तथा परे।
युद्धशूरास्तथैवोक्ता दानशूराश्च मानवाः॥ 13-110-23(85822)
`बुद्धिशूरास्तथैवान्ये क्षमाशूरास्तथा परे।'
साङ्ख्यशूराश्च बहवो योगशूरास्तथा परे।
अरण्ये गृहवासे च त्यागे शूरास्तथा परे॥ 13-110-24(85823)
आर्जवे च तथा शूराः शमे वर्तन्ति मानवाः।
तैस्तैश्च नियमैः शूरा बहवः सन्ति चापरे।
वेदाध्ययनशूराश्च शूराश्चाध्यापने रताः॥ 13-110-25(85824)
गुरुशुश्रूषया शूराः पितृशुश्रूषया परे।
मातृशुश्रूषया शूरा भैक्ष्यशूरास्तथा परे॥ 13-110-26(85825)
अरण्ये गृहवासे च शूराश्चातिथिपूजने।
सर्वे यान्ति पराँल्लोकान्स्वकर्मफलनिर्जितान्॥ 13-110-27(85826)
धारणं सर्ववेदानां सर्वतीर्थावगाहनम्।
सत्यं च ब्रुवतो नित्यं समं वा स्यान्नवा समम्॥ 13-110-28(85827)
अश्वमेधसहस्रं च सत्यं च तुलया धृतम्।
अश्वमेधसहस्राद्धि सत्यमेव विशिष्यते॥ 13-110-29(85828)
सत्येन सूर्यस्तपति सत्येनाग्निः प्रदीप्यते।
सत्येन मरुतो वान्ति सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम्॥ 13-110-30(85829)
सत्येन देवाः प्रीयन्ते पितरो ब्राह्मणास्तथा।
सत्यमाहुः परो धर्मस्तस्मात्सत्यं न लोपयेत्॥ 13-110-31(85830)
मुनयः सत्यनिरता मुनयः सत्यविक्रमाः।
मुनयः सत्यशपथास्तस्मात्सत्यं विशिष्यते॥ 13-110-32(85831)
सत्यवन्तः सत्यलोके मोदन्ते भरतर्षभ।
दमः सत्यफलावाप्तिरुक्ता सर्वात्मना मया॥ 13-110-33(85832)
असंशयं विनीतात्मा स वै स्वर्गे महीयते।
ब्रह्मचर्यस्य च गुणं शृणु त्वं वसुधाधिप॥ 13-110-34(85833)
आजन्ममरणाद्यस्तु ब्रह्मचारी भवेदिह।
न तस्य किञ्चिदप्राप्यमिति विद्धि नराधिप॥ 13-110-35(85834)
बह्व्यः कोट्यस्त्वषीणां तु ब्रह्मलोके वसन्त्युत
सत्ये रतानां सततं दान्तानामूर्ध्वरेतसाम्॥ 13-110-36(85835)
ब्रह्मचर्यं दहेद्राजन्सर्वपापान्युपासितम्।
ब्राह्मणेन विशेषेण ब्राह्ममो ह्यग्निरुच्यते॥ 13-110-37(85836)
प्रत्यक्षं हि तथा ह्येतद्ब्राह्मणेषु तपस्विषु।
बिभेति हि यथा शक्रो ब्रह्मचारिप्रधर्षितः॥ 13-110-38(85837)
तद्ब्रह्मचर्यस्य फलमृषीणामिह दृश्यते।
मातापित्रोः पूजने यो धर्मस्तमपि मे शृणु॥ 13-110-39(85838)
शुश्रूषते यः पितरं न चासूयेत्कदाचन।
मातरं भ्रातरं वाऽपि गुरुमाचार्यमेव च॥ 13-110-40(85839)
तस्य राजन्फलं विद्धि स्वर्लोके स्थानमर्चितम्।
न च पश्येत नरकं गुरुशुश्रूषयाऽऽत्मवान्॥ ॥ 13-110-41(85840)
इति श्रीमन्महाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि दशाधिकशततमोऽध्यायः॥ 110 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Footnotes
7-110-6 अनुक्रोशः परदुःखेन दुःखितत्वम्। अनुकम्पा तत्प्रतीकारकरणम्॥ 7-110-9 फलमैश्वर्यमेव प्रत्यक्षम्॥


|
 100000 shlokas.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|